آئین های نوروزی طلایه داران بهار
اخیرا مقاله ای در یکی از سایت های مطرح استان، نظرها را به خود جلب کرد که فی الواقع نوعی تبلیغ به منظور کمرنگ کردن آئین های نوروزی محسوب می شود به نوشته ی سایت مذکور، کمپین های متعددی در شبکه های اجتماعی تشکیل شده که درقالب موسسات خیریه، در روزهای پایان سال و به مناسبت فرارسیدن عید نوروز،هدایای نقدی وجنسی مردم خیر را جمع آوری و میان خانواده های نیازمند توزیع می نمایند ...
كدخبر: 37606
1393/12/21

حسین حشمتی
اخیرا مقاله ای در یکی از سایت های مطرح استان، نظرها را به خود جلب کرد که فی الواقع نوعی تبلیغ به منظور کمرنگ کردن آئین های نوروزی محسوب می شود به نوشته ی سایت مذکور، کمپین های متعددی در شبکه های اجتماعی تشکیل شده که درقالب موسسات خیریه، در روزهای پایان سال  و به مناسبت فرارسیدن عید نوروز،هدایای نقدی وجنسی مردم خیر را جمع آوری و میان خانواده های نیازمند توزیع می نمایند اما در واقع هدفشان این است که سفره ی هفت سین را از رونق بیندازند و پیشنهاد می کنند که به جای پهن کردن سفره هفت سین، پول آن را به خانواده های نیازمند کمک کنند و تزهم می دهند که اگرسیب قرمز را از سفره هفت سین حذف کنید یا اگرازسبزکردن حبوبات و مخصوصا گندم خودداری نمائید از اسراف جلوگیری می شود ودرنتیجه می توان با جمع آوری این مواد غذایی چندین خانواده ی گرسنه را سیر نمود.
نویسنده ی مقاله مزبوراگرچه سعی داشته از منظرآسیب شناسانه به موضوع بپردازد اما غافل بوده است از این اصل مهم که نوروز در همواره ی تاریخ ایران زمین یکی ازجشن های ملی ایرانیان بوده که نه تنها درایران بلکه در حوزه و اقلیم«جغرافیای فرهنگی ایران» که از چین تا قلب اروپا را دربرمی گیرد مورد توجه ملل آن سرزمین ها بوده است کما این که درزمان خلفای عباسی، برای پذیرش هدایای مردمی از نوروزاستقبال می کرده اند و با روی کار آمدن سامانیان و آل بویه جشن های مذکور با گستردگی بیشتری برگزارمی گردید،همچنان علامه ی مجلسی نوروزرا روزظهورامام زمان «عجل اله تعالی فرجه» دانسته وبا ذکراحادیثی برآن صحه نهاد که این امر در زمان استقرارحکمیت های بیگانه بر کشورگاه با پیشنهاد حذف یا جایگزینی با اعیاد دیگر مواجه می شد و مثلا با استقرارروسیه شوروی وطالبان برافغانستان و تاجیکستان با برگزاری آئین های نوروزی مخالفت می شد که با فروپاشی اتحاد جماهیرشوروی وشکست طالبان در افغانستان امروزه جشن های نوروز درهر دواین کشورها با شکوه هرچه تمام تربرگزارمی گردد(ماهنامه گزارش،فروردین 93)
با توجه به آنچه در سطور پیشین به رشته ی تحریر درآمد و تاکید بر این که عزم راسخ ایرانیان در برپایی مراسم نوروز و آئین هایی همچون سبزه سبز کردن؛ خانه تکانی، چهارشنبه سوری،زیارت اهل قبور واهدای نذری درپنجشنبه ی آخرسال،حاجی فیروز،سفره ی هفت سین ، دید وبازدید درنخستین  روزبهار،عیدی دادن وعیدی گرفتن و مسافرت رفتن در سیزدهمین روز از بهار درهرزمان و دوره ای هیچ گاه منسوخ نگردیده ،با استفاده ازپژوهش خبرنگاران خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران «ایرنا» دراین فرصت به سراغ کشورهایی که دراقلیم جغرافیای فرهنگی ایران قراردارند می رویم تا ببینیم مردم آن سرزمین ها چگونه نوروزرا جشن می گیرند؟
هندوستان
درمیان کشورهای دنیا هیچ کشوری به اندازه ی ایران نفوذ فرهنگی درشبه قاره ندارد،بیش از800 سال تاریخ وفرهنگ هند با زبان فارسی آمیخته است وبه همین جهت برای رسیدن به چگونگی برگزاری آداب نوروز درهند نیازبه کنکاش عمیق دراین سرزمین کهن نیست بلکه درمیان گفته ها وسخنان مردم واشعارشعرای بزرگ هندی از جمله پارسی گویان، «بهار» و «نوروز» درکناریکدیگردیده و بیان می شوند کما این که امیرخسرو دهلوی شاعرمشهور و پارسی گوی هند در دیوان خودش می سراید:
باغ در ایام بهاران خوش است/ موسم گل با رخ یاران خوش است
چون گل نوروزکند نافه باز/ نرگس سرمست درآید به ناز
ایرانی تباران هندی،نخستین روزاز نخستین ماه تقویم خویش را با شوروهیجان تمام با نام « نوروزجمشیدی» جشن می گیرند،خانه های خود رارنگ آمیزی وآذین بندی می کنند ودراین روزلباس های نو می پوشند،از میهمانان خودبا پاشیدن عطر گل به طرف آنان استقبال می نمایند وبا تقدیم هدایا به یکدیگرعید نوروزرا تبریک می گویند.
پاکستان
مراسم شاد وجشن های نوروزی در اولین روزماه فروردین وآغاز فصل بهارهمزمان با کشورمان میان پاکستانی ها با شور وشوق خاصی در شهرهای مختلف این کشوربا نام چشن« عالم افروزنوروز»برگزارمی شود،جشن های نوروزی و مراسم آغاز فصل بهاردر مناطق و ایالات بلوچستان (شهرهای کویته،جعفرآباد،مکران،کوادرو) ودرایالت خیبر(شهرهای پیشاور،سوات و...)برگزارمی شود،ازرسوم سنتی عید نوروزدرپاکستان می توان به هدیه دادن تخم مرغ های رنگی به یکدیگر،رفت وآمد به منازل اقوام وتماشای بازی چوگان اشاره نمودوجالب این که مردم این نواحی نیزهمانند مردم کشورمان به خانه تکانی،پوشیدن لباس نو،تهیه وپخت انواع شیرینی اعتقاد دارند،شیعیان پاکستانی نیز عمدتا درایالت پنجاب به ویژه شهرلاهور،جشن های نوروزرا مانند ایران برگزارمی نمایند.
تاجیکستان
دکترعلی شعردوست سفیرسابق ایران درتاجیکستان ومحقق تاریخ این کشوردرگفتگو با ایرنا اظهارداشته که با وجود تلاش های نظام سابق شوروی به منظور فاصله گرفتن تاجیکان از فرهنگ و آئین خود از جمله نوروز،اما این مناسبت باستانی برای مردم تاجیکستان،جشنی ملی ودیرینه است ومردم این کشور جشن نوروز را از ایرانیان نیزپرشورتربرگزار می کنند.
شعردوست می افزاید،تاجیکان از دیر باز نوروزرا مقدس می دانند وبا دعا ونیایش های ویژه که در رسوم گُل گردانی، سمنوپزی .کلوچه پزی دارند به استقبال نوروزمی روند و رسیدن بهار را با گُل گردانی گل های نرگس،سیاه گوش وبهمن خبر می دهند،مردم شهرهای خچند وبدخشان با مراسم جاروبندان که همان خانه تکانی است،لوازم منازل خود راتماما بیرون می برند وگردوغباراززوایای خانه ها پاک می کنندوهزاراسفند دودمی نمایندودرحالی که زنان خانواده سرگرم آرایش خانه هستند مردان شاخه های بلند درختان رامی برندو با کارد روی آنها نقش گل وبوته می تراشند وبا گفتن«شاگون بهارمبارک» واردخانه می شوندوشاخه های آراسته را درسوراخ های پنج ستون خانه قرارمی دهند.
افغانستان
مردم این کشوراکثرا فارسی گوی مخصوصا مردم ولایات هرات،کابل،بدخشان،مزارشریف و...تنها نامی ازایران کم دارند والا درمراسم وآئین های نوروزی درست همانند مردم کشورخودمان عمل می کنند خاصه آن که میلیون ها نفراز مردم این کشور همسایه سالیان متمادی است درکشوردوم خودشان مقیم هستند وهمراه وهمزبان برادران وخواهران ایرانی خویش به کار و تلاش مشغولند وازآنجایی درفرهنگ وآداب ورسوم مختلف با مردم ایران مشترکند دیگرچیزی باقی نمی ماند که بخواهیم درمورد آن شرح وبسط دهیم وتنها درپایان این مقاله متذکر می شویم که حیف است با وجود این همه اشتراکات فرهنگی،دینی وقومی که میان مردم ایران وکشورهای نامبرده وجود دارد ومی تواند راه گشای بسیاری از مشکلات اقتصادی، اجتماعی،امنیتی و...طرفین باشد،عده ای درایران با راه اندازی کمپین هایی ،سعی کنند نمادهای شکوهمند نوروز را به هر بهانه ای هدف تبلیغات نابخرانه ی خویش قراردهند.

 

منبع: