کد خبر : 8545       تاریخ : 1392/11/03 09:15:32
مجتمع های پتروشیمی عسلویه، ثروت ملی یا خصوصی؟

مجتمع های پتروشیمی عسلویه، ثروت ملی یا خصوصی؟

بخش دوم از گزارش سفر به عسلویه

حسین حشمتی

 برای نگارنده درهفته آخر آذر ماه 1392 فرصت سفری به عسلویه پیش آمد که به حکم وظیفه روزنامه نگاری تصمیم گرفتم با اغتنام فرصت، گزارشی میدانی از وضعیت عمومی پتروشیمی های مستقر در منطقه ویژه تهیه نمایم، از آن جایی که انجام این کار همکاری روابط عمومی منطقه را می طلبید به مدیرآن اداره مراجعه کردم اما با کم لطفی ایشان مواجه گردیدم که مشروح آن دربخش اول گزارش آورده شده و نیازی به تکرار نیست، به هرتقدیر، بسته بودن باب همکاری مدیر روابط عمومی منطقه ویژه باعث نگردید که صاحب این قلم از تصمیم خود منصرف گردد بلکه با استفاده از منابع رسمی که دراختیار بوده گزارش مورد نظر تهیه شده است.

درایران سابقه ی صنعت پتروشیمی به سال 1340 برمی گردد که درآن سال بنگاه شیمیایی که بعدها به شرکت ملی صنایع پتروشیمی تغییر نام داد، مامور نصب ماشین آلات خریداری شده جهت تولید «پی،وی،سی» درشهر صنعتی کرج شد، اگرچه از سرنوشت آن کارخانه درکرج اطلاعی در دست نیست اما بعضی از منابع شکل گیری تولید صنعت پتروشیمی درایران را سال1342می دانند که درآن سال مجتمع پتروشیمی شیراز به بهره برداری رسیده است ، نکته ی جالبی که نمی توان از نوشتن آن خودداری نمود این است که اولین مدیرپتروشیمی شرکت نفت ایران قبل از انقلاب ، خاطره ی جالبی نقل نموده و در مصاحبه ای گفته است، هنگام ساخت این مجتمع، صفی اصفیا رئیس وقت سازمان برنامه و بودجه به شریف امامی وزیرصنایع و معادن وقت می نویسد که قراراست این مجتمع درشیراز ساخته شود، شریف امامی مخالفت می کند وجواب می دهد که چرا این مجتمع در بوشهر ساخته نمی شود تا محصولات آن از راه دریا به خارج صادر گردد؟

رئیس سازمان برنامه به صورت خصوصی به او می گوید که فرمان ملوکانه است،و به این ترتیب بوشهر که درزمان پهلوی اول صاحب کارخانه نساجی بوده در دوره پهلوی دوم از داشتن مجتمع پتروشیمی محروم می شود تا بعد از فروپاشی رژیم شاهنشاهی و استقرارجمهوری اسلامی در ایران ، دولت هفتم به ریاست حجت الاسلام سید محمد خاتمی درسال 1377 نسبت به ایجاد منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس همت گمارد و با بهره برداری از منابع نفت وگاز حوزه پارس جنوبی نه تنها یک مجتمع پتروشیمی بلکه 16فاز فرآوری گازو 15 متجمع پتروشیمی بانضمام ده ها  پروژه زیر بنایی نظیر فرودگاه بین المللی، بندر بزرگ خدماتی، جاده های مواصلاتی و...به بهره برداری برسند ودر نتیجه روستاهای دورافتاده وکمنام نخل تقی وعسلویه ، به شهرستانی آباد و پر رونق تبدیل گردد وآن قدر برای اقتصاد کلان کشور مهم باشد که علاوه مقامات عالیه کشورو روسای جمهور،رهبرمعظم انقلاب نیز ازآنجا بازدید و برای رفع مشکلات و ایجاد پروژه های زیر بنایی جدید دستوراتی صادر فرمایند.

براساس آنچه به رشته تحریردرآمد و در چهارچوب برنامه سوم توسعه اقتصادی کشور، طرح های پتروشیمی در منطقه ویژه پیش بینی شد و زمینی به وسعت 920 هکتار به منظور ساخت و راه اندازی صنایع پتروشیمی طی دو فاز در نظرگرفته شد.

فاز1- الفین نهم ودهم،آروماتیک چهارم،متانول چهارم،آمونیاک واوره، استحصال اتان، بندر پتروشیمی ویوتیلیتی متمرکز.

2-الفین یازدهم و دوازدهم و سیزدهم،آروماتیک پنجم و ششم، اوره،آمونیاک دوم،اوره،آمونیاک سوم،اسیداستیک،وجی،اس،ال.

برای اجرای طرح های فوق الذکرابتدا تعداد 25 مجتمع پتروشیمی تعریف شد که بعدا به 15 واحد تقلیل یافته و عملا 11 مجتمع به شرح زیربه بهره برداری رسیده است.

این پتروشیمی های یازده گانه با احتسا ب واحد های4گانه ی لاوان،باختر،غدیروخلیج فارس که قراربوده طرح های آمونیاک واوره هشتم،الفین یازدهم،الفین دوازدهم،آمونیاک واوره چهارم را اجرا نمایندمجموعا15 مجتمع راتشکیل می دهند(2)

با نگاهی اجمالی به وضعیت مالکیت پتروشیمی هایی که مورد بهره برداری قرار گرفته اند درخواهیم یافت که اکثرسهام آنها یا دولتی است یا شبه دولتی و تنها دو شرکت پتروشیمی آریاساسول و مهر هرکدام در حدود50 درصد شریک خارجی دارند وآنهایی هم که درمالکیت بخش خصوصی می باشند نام مالکان آنها اعلام نگردیده و از همه مهمتر این که 44/11از سهام پتروشیمی زاگرس تحت عنوا (سایر) و مالکیت 56/10% سهام آن نامعلوم می باشد طرفه تراین که پتروشیمی زاگرس که وضعیت 22% از سهام آن مشخص نیست همان شرکتی است از سال1390 به مدت 10 سال از شمول پرداخت کنندگان مالیات معاف گردیده و این درحالی است که در پایان سال   1391 بالغ بر 2400 میلیاردریال سوداعلام شده داشته است.

با توجه به این که سایر پتروشیمی های فعال نیزبیش از 90درصد از محصولات خود را از طریق بندر پتروشیمی پارس واقع در عسلویه صادرنموده اند و مابقی تولیدات آنها هم مصرف داخلی دارد که با قیمت های بین المللی به فروش رسانیده اند، قاعدتا باید دارای سودهای کلان باشند، کما این که این مسئله مورد توجه  مرکز پژوهش های مجلس نهم قرارگرفته و با توجه به این که آنها ازخوراک و نیروی کار ارزان استفاده می کنند ، اعضای کمیسیون تلفیق مجلس پیشنهاد کرده اند قیمت خوراک پتروشیمی ها از مترمکعبی هفت سنت به 13و 18 سنت افزایش یابد و اکنون که لایحه بودجه 1393درآن کمیسیون تحت بررسی می باشد همین نرخ ها که معادل ریالی آن بالغ بر336و465 تومان خواهد شد در بخش درآمدی بودجه سال آینده منظور و مورد تصویب قرار گیرد.

در صورتی که این پیشنهاد در صحن علنی مطرح و رای هم بیاورد، مجتمع های پتروشیمی با دو چالش رو به رو خواهند شد، یکی این که تولید محصولات خود را با ارزش افزوده پائین به فروش برسانند و به نوعی خام فروشی کنند و دوم این که قیمتی که خوراک و مواد اولیه باید دراختیارآنها قرار گیرد چقدرباشد؟، بی جهت نیست در حالی که هنوز یارانه ی واحد های پتروشیمی برای سال 1392 کماکان برقرار بوده و افزایش بهای نهاده ها درحد حرف و پیشنهاد در مجلس مطرح است، ارزش اسمی سهامی واحدهای پتروشیمی در بورس اوراق بهادار تهران کاهش یافته تا آنجا که دریکی ازروزهای اواسط دی ماه 92 شاخص معاملات بورس به پائین ترین حد خود رسید! آیا اراده ای در کشور وجود دارد که می خواهد از راه اعمال فشار روانی بر بورس اوراق بهادار و مجامع اثرگذار اقتصادی و نهایتا نمایندگان مجلس،از افزایش قیمت خوراک پتروشیمی ها درسال آینده پیش گیری نماید؟ باید صبرکرد ومنتظر ماند و دید که بودجه سال 1393 به چه صورتی از مجلس نهم بیرون خواهد آمد؟

               


  منبع: پایگاه خبری تحلیلی پیغام
       لینک مستقیم   :   http://peigham.ir/shownews.aspx?id=8545

نظـــرات شمـــا